W 1965 r. Andreas Rett w Austrii zauważył w swej poczekalni 2 dziewczynki o podobnych ruchach rączek. Następnie opisał 6 innych pacjentek. A.Rett arobił film z tymi osobami i pokazał w Europie w Dziecięcej Klinice Neurologicznej, ale nikt nie potrafił nic na ich temat powiedzieć. W 1966 opublikował wstępną pracę na temat tych dzieci. Opisał 22 dziewczynki z objawami stereotypowych ruchów rąk, otępienia, ataksją, atrofią stóp, zachowaniami autystycznymi, brakiem ekspresji twarzy, hipermonemią.

B.Hagberg nieświadomy pracy Retta, zauważył tę chorobę w 1962 r. W 1980 zaprezentował obserwację 16 przypadków na europejskiej konferencji. Gdy dowiedział się o pracach A.Retta nadał chorobie nazwę zespół Retta. Z kolegami z Francji i Portugali Hagberg opublikował pracę 35 przypadków w 1983 r.

Andreas Rett był gospodarzem konferencji w Wiedniu w 1984 r. Na niej ustalono kryteria diagnostyczne i opublikowano dla ułatwienia dalszych badań. W tym czasie zaobserwowano w Europie już 125 przypadków. Dwa lata później liczba przypadków bardzo wzrosła ponieważ zaczęto je diagnozować. Pierwsza konferencja w Ameryce Północnej nt ZR odbyła się w Baltimore w 1985 r. z udziałem rodziców i naukowców. Obecnie opisanych jest na świecie 2000 przypadków w tym sam A.Rett zetknął się z 1000 przypadków osobiście.

Nastąpiła eksplozja opracowań związanych z ZR przez różne instytuty. Większość literatury jest bardzo techniczna i niedostępna dla przeciętnego człowieka bez wiedzy medycznej. 

     Diagnoza  -  opis

W 1984 r w Wiedniu podano pierwszy opis choroby i nazwano go Kryteriami Wiedeńskimi :

·       płeć żeńska

·       wczesny rozwój  prawidłowy do 6-18 m.-ca życia

·       normalny obwód główki po urodzeniu z nabytą mikrocefalią po 6 m.-cu

·       regresja zachowania (społeczna) i psychomotoryczna łącznie z dysfunkcją komunikowania się i demencją;

·       utrata celowego użycia rąk, stereotypowe ruchy rąk

·       apraksja ruchowa - w czasie chodzenia

·       apraksja tułowiowa

·       ataksja

Kryteria diagnostyczne obecnie używane na świecie zostały zaakceptowane przez 41 członków Międzynarodowej Grupy Roboczej 1988 r. Później płeć usunięto jako kryterium diagnostyczne, by nie zaprzestawać w poszukiwaniu ZR u płci męskiej.

Obecnie z 9 kryteriów niezbędnych muszą być obecne wszystkie by postawić diagnozę ZR, z 8 kryteriów wspomagających większość musi występować, ale nie wszystkie są wymagane by postawić diagnozę, 7 wykluczających - pojawienie się któregoś z nich wyklucza ZR;

Od 2-5 roku życia stawia się diagnozę próbną i jedynie przypadki, które spełniają  kryteria mogą być określone jako klasyczne. Grupa Robocza określiła następujące kryteria:

9 niezbędnych kryteriów dla postawienia diagnozy:

1.   prawidłowy rozwój pre- i perinatalny;

2.   prawidłowy rozwój psychomotoryczny do 6 miesiąca życia (może być normalny do 18 m.-ca)

3.   normalny obwód głowy przy urodzeniu;

4.   zwolnienie tempa przyrostu obwodu głowy w wieku od 5 miesiąca życia do 4 r.ż.

5.   utrata umiejętności posługiwania się rękoma w wieku 6 - 30 miesiąca, dysfunkcje w komunikacji i socjalne;

6.   zahamowanie rozwoju języka werbalnego i wyrażania się;

7.   stereotypowe ruchy rąk po utracie celowego ich używania;

8.   między 1-4 r.ż. apraksja i ataksja;

8 wspomagających kryteriów:

1.   dysfunkcje oddechowe - periodyczny bezdech, podczas pełnego czuwania (przebudzenia)

przerywana hiperwentylacja, okresowe wstrzymywanie powietrza, wymuszone wydalania wyrzucanie powietrza lub śliny;

2.   EEG nieprawidlowe; z objawami lub bez objawów epilepsji, drgawki

3.   padaczka;

4.   spastyczność, zanik mięśni, dystonia;

5.   peryferyjne zaburzenia nerwów;

6.   skolioza;

7.   opóźnienie wzrostu;

8.   hypotroficzne małe stopy;

7wykluczających kryteriów:

1.   opóźnienie rozwoju

2.   organomegalia

3.   retinopatia atrofia wzroku

4.   mikrocefalia wrodzona

5.   perinatalne uszkodzenie mózgu

6.   choroby metaboliczne i dystrofie

7.   choroby wynikające z infekcji bądź urazów mózgu

Jest pewna liczba dziewczynek o podobnych cechach, ale nie spełniają kryteriów diagnostycznych np. brak normalnego rozwoju wstępnego. To nietypowy ZR i należy klasyfikować je oddzielnie, aż do znalezienia biologicznego markera, a wtedy będziemy wiedzieć, czy to jest ZR.

SYMPTOMY

Wczesny rozwój normalny. Diagnostyka ZR wymaga w rozwoju pre- i peri- obwodu normalnego głowy przy urodzeniu, potem między 6-18 miesiącem zaczyna się regres łącznie ze zwolnieniem przyrostu obwodu główki. Początek zaburzeń w rozwoju zauważamy pomiędzy 4-30 miesiącem życia. Około 23-56% zbadanych dzieci to początek rozwoju choroby przed 12 m.ż. Nie wiadomo do kiedy ten wczesny rozwój jest prawidłowy i całkowicie normalny. Wielu badaczy sugerowało, że występuje dość duża możliwość problemów w okresie pre- i perinatalnym, lecz są niewielkie. Wspólne występowanie symptomów nie jest oczywiste. Obwód głowy, który może nie wydawać się normalny można zauważyć w 4 m.-cu ż. Co więcej są wskazówki, że pierwsze motoryczne zachowania (rozwój) często są opóźnione (siedzenie, chodzenie). A.Kerr stwierdza, że używanie rąk i języka nigdy nie były do końca normalne i nigdy nie demonstrowały zachowań związanych z wyobraźnią.

RĘCE:

Celowe użycie ręki, jak bawienie się zabawkami, trzymanie butelki, przenoszenie obiektu z jednej ręki do drugirj utracone zostaje ok. 6 miesiąca, ale czasami po 3-4 roku życia.

Ruchy rąk, które towarzyszą ZR pojawiają się przeważnie po okresie przebudzenia. Większość tych ruchów to „mycie”, trzepotanie dwoma na raz, zwykle na poziomie klatki piersiowej, czasami na wysokości twarzy, za plecami, na kolanach. Alternatywne ruchy obejmują wkładanie rąk do ust., lizanie, gryzienie palców, uderzanie w klatkę piersiową, policzki, twarz. Niektóre z nich pojawiają się w przypadkach opisanych. Uważa się je za oczywiste i dość wiarygodne wskazania na istnienie ZR.

OGRANICZENIA PERCEPCJI:

Zdolności poznawcze, językowe, adaptacyjne dzieci z ZR są ograniczone. Badania podczas których wykorzystano testy standardowe dla niemowląt, językowe i inteligencji, wskazują, że funkcjonują one na poziomie poniżej 8 m.-ca.

Dodatkowo większość z nich nie przekroczyła 3 etapu sensoryczno-motorycznego wg Piageta. Normalnie dzieci osiągają go w 4 m.-cu życia. Niemowlęta, które zaczęły mówić przed regresją tracą słowa, które znały i większość już nie ma możliwości językowych (rozumienia i mówienia).

Rezultaty w oparciu o raporty wskazują, że utrata języka i umiejętności zachowań spadają przeciętnie w 4-11 miesiącu życia, wraz z umiejętnościami samoobsługi między 12-14 miesiącem życia.

ATAKSJA i APRAKSJA:

ZR stanowi również słabą koordynację (ataksja) mięśni i trudności w planowaniu i ruchu, łącznie z ruchami tułowia i kończyn. Mogą być obecne gwałtowne ruchy, bardzo zła równowaga i drżenie. Szczególnie charakterystyczny jest sposób poruszania się u chodzących dzieci. Obejmuje to: poruszanie z gwałtownymi ruchami, usztywnianiem nóg, kołysaniem na boki, chodzeniem na palcach.

Od 13-80% kobiet nie potrafi chodzić bez pomocy i skazane są na wózek. Niektóre z nich nigdy nie nauczyły się chodzić, inne utraciły tę umiejętność. Trzeba brać pod uwagę, że zdolność ta jest też związana z wiekiem. Jest tendencja pogarszania się sprawności fizycznej wraz z wiekiem, aczkolwiek takie pogorszenie niekoniecznie musi się pojawiać, ponieważ 8 pacjentek na 9 powyżej 15 lat w badaniach Naidu potrafią nadal chodzić.

ODDYCHANIE:

Dysfunkcje oddechowe są obecne w większości przypadków ZR. Kliniczny opis obejmuje dezorganizację oddychania, nieregularne oddychanie, zastopowanie oddychania na 1-2 min (apnea) może powodować, że dziecko może zemdleć, hiperwentylację, połykanie powietrza (aerophagia). Glaze i współ. monitorował oddychanie u 11 pacjentek podczas jedzenia i spania. Chociaż ich sen nie był zupełnie normalny większość miała oddychanie regularne. Podczas przebudzenia wszystkie pokazywały nietypowy wzór zachowania. Był okres dezorganizacji oddechowej obejmujący nie oddychanie co powodowało zmniejszenie ilości tlenu we krwi dochodzącej do mózgu. W ślad za tym epizodem następował powrót do normalnego oddychania i zwiększenia poziomu tlenu. Podczas tych okresów nie było zmian w EEG i utraty świadomości, aczkolwiek były one oceniane jako ataki epilepsji. Inni twierdzą, że nie ma związku pomiędzy epizodami oddechowymi a epilepsją.

EPILEPSJA:

Około 3/4 dzieci i kobiet z ZR ma ataki padaczki, mogą mieć różnego typu ataki. Ciekawe jest to, że wraz z wiekiem ataki padaczki stają się łatwiejsze do opanowania a nawet ustępują. EEG jest złe w większości przypadków po 2 r.ż. nawet u tych pacjentów którzy nie mają ataków.

SKOLIOZA:

Jest określona co najmniej w połowie przypadków. Jest typowym objawem i rozwija się z wiekiem. Może przyczynić się do innych problemów np. związanych z chodzeniem, równowagą, trudnościami w oddychaniu itd...

EPIDEMIOLOGIA:

     Hagberg Szwecja -  0,65:10 000

     Kerr  Anglia      -     0,67: 10 000

              USA       - 1: 15 000

Adams sugerował, by przyjąć 1: 10 000, ponieważ jest to najbliższe prawdy;

Różnicować należy z:

·       zespół Angelmana

·       autyzm wczesnodziecięcy

·       cerebral palsy

·       encephalitis

·       infantile neuronal ceroidlipofuscinosis

·       infantile spasms - zespół Westa

·       zespół Lennox-Gastaut

·       leukodystrophies or other storage disorders

·       neuroaxonal dystrophy

·       ornithine transcarbamylase deficiency

·       phenylketonuria

·       zespół Prader-Willi

·       spastick ataxic cerebral palsy

·       spinocerebellar degeneration

·       tuberous sclerosis

Pomimo, że są pewne podobieństwa są wyraźne różnice, typowe dla autyzmu i typowe dla ZR.

LECZENIE  I  PROGNOZY:

Nie ma możliwości leczenia i wyjątkowego sposobu leczenia. Są pewne specyficzne sposoby np. fizykoterapia, interwencje behawioralne, muzykoterapia, procedury medyczne (przeciw padaczce, kontrola oddychania, zaburzenia snu).

Haas i wsp. Testują metody leczenia poprzez dietę. Obejmuje to wysokokaloryczne jedzenie z niską zawartością węglowodanów, wysokotłuszczową. Ta metoda do tej pory uważana jest za sukces jeśli chodzi o zwiększenie wagi. Ekstremalna forma leczenia dietą to dieta ketonowa, lecz ona może powodować uboczne skutki, pomaga kontrolować ataki i inne symptomy.

Leczenie ortopedyczne:  zastosowanie urządzeń typu gorsety by zahamować skoliozę, ale one są jednak kwestionowane jeżeli chodzi o efektywność. W niektórych przypadkach stosowana jest korekta chirurgiczna z rezultatem do połowy zahamowano rozwój skoliozy.

Fizykoterapia - jedna z najbardziej korzystnych metod; stosuje się ćwiczenia dla utrzymania elastyczności, zasięgu ruchu kończyn aż do doprowadzenia do możliwości poruszania się tak długo jak to możliwe. Wydaje się, że zachowanie umiejętności chodzenia zatrzymuje skoliozę. Unieruchomienie stóp i rąk (posadzenie w wózku) może być dodatkowym przyczynkiem przyspieszającym pogłębianie się skoliozy.

Blokowanie rąk i łokci może doprowadzić do zmniejszenia stereotypii rąk i rozwój fizyczny. Metody behawioralne wydają się być mało obiecujące.

Terapia muzyczna -   wspomaga uwagę, ruch, sprawia dziecku przyjemność;

Prognozy są nadal nie do końca znane. Niektórzy umierają w okresie dzieciństwa lub wieku młodocianym. Zwykle z powodu wyczerpania (wychudzenia), bądź na skutek komplikacji oddechowych. Aczkolwiek jest grupa dorosłych dwudziesto-trzydziestolatków (20-30lat). Spośród tych starszych niektóre z nich nie są przykute do wózków a inne są po prostu mniej sprawne. Ich poziom możliwości poznawczych pozostaje relatywnie stały, ale może być poprawny w niektórych dziedzinach. Prognozy powinny być określane jako różne, ale też bardzo ostrożne.