akson.org > ArtykułWyszukiwarka:  


Login:

Hasło:


- Artykuły
- Forum
- Czat
- Newsletter

Artykuł

Periodyzacja rozwoju.
Źródło: oprac.: Ewa Kondracka, Anna Kosecka

Periodyzacja rozwoju psychicznego, czyli podział całego życia człowieka na okresy jest różnie ujmowana przez różnych autorów. Przyjmowane kryteria podziału są niewątpliwie zależne od poglądów na temat istoty zmian rozwojowych i czynników pod wpływem których przebiega rozwój.

Periodyzacja rozwoju ma znaczenie praktyczne – porządkuje zjawiska rozwojowe w czasie. W Polsce najczęściej stosuje się podział zaproponowany przez Marię Przetacznikową. Wyróżnia ona pięć podstawowych stadiów nazywanych okresami rozwojowymi:

1.      niemowlęctwo – pierwszy rok życia

2.      wiek poniemowlęcy –  od 1-3  lat

3.      wiek przedszkolny –  od 3 – 7 lat

4.      młodszy wiek szkolny – od 7- 11/12 lat

5.      wiek dorastania – 11/12 – 17/18 lat

6.      wiek młodzieńczy – 17/18 – 24 lat

 

 

E.B.Hurlock wyróżnia pięć głównych okresów rozwoju:

  1. okres prenatalny - od momentu poczęcia do urodzenia
  2. stadium noworodka – od narodzin do 10–14 dni życia
  3. niemowlęctwo – od 2 tygodni do 2 lat
  4. dzieciństwo – od 2 lat do okresu adolescencji
  5. dojrzewanie – od 11–16 lat

 

Inni autorzy wyodrębniają następujące okresy rozwoju:

    • okres prenatalny
    • okres wczesnego dzieciństwa
    • okres dzieciństwa przedszkolnego
    • okres dzieciństwa szkolnego
    • okres młodości
    • okres wieku dojrzałego
    • okres starzenia się

 

 Ostatni z przedstawionych podziałów ujmuje rozwój człowieka w ciągu całego życia (perspektywa life-span ludzkiego rozwoju).

 

Człowiek od urodzenia realizuje pewne cele (w sposób mniej lub bardziej świadomy i skuteczny). W każdym okresie rozwojowym człowieka społeczeństwo oczekuje od niego osiągnięć rozwojowych. Robert Havighurst wyróżnił szereg zadań rozwojowych przyporządkowując je do poszczególnych okresów życia jednostki, co przedstawia poniższa tabela (za:M.Przetacznik-Gierowska, M.Tyszkowa, 1996).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela

Zadania rozwojowe w ciągu życia (wg Havighurst, 1972)

 

Stadium

Zadania rozwojowe

 

 

 

Niemowlęctwo i wczesne dzeciństwo

Uczenie się chodzenia.

Uczenie się przyjmowania stałego pokarmu.

Uczenie się mówienia.

Uczenie się kontroli nad wydalaniem.

Uczenie się różnic płci i skromności seksualnej.

Tworzenie pojęć i uczenie się mowy do opisu rzeczywistości społecznej i fizycznej.

Nabywanie gotowości do czytania.

 

 

 

 

Średnie dzieciństwo

Uczenie się sprawności fizycznych potrzebnych w codziennych zabawach.

Wytwarzanie zdrowych postaw wobec samego siebie i wzrastającego organizmu.

Uczenie się przebywania z rówieśnikami.

Uczenie się właściwych ról męskich lub kobiecych.

Rozwijanie podstawowych umiejętności czytania, pisania i liczenia.

Rozwijanie pojęć potocznych przydatnych w życiu codziennym.

Rozwijanie świadomości, moralności i skali wartości.

Osiąganie niezależności osobistej.

Rozwijanie postaw wobec grup społecznych oraz instyucji.

 

 

 

 

Adolescencja

Osiągnięcie nowych, bardziej dojrzałych więzi z rówieśnikami obojga płci.

Ukształtowanie roli męskiej lub kobiecej.

Akceptacja swojego wygłądu i skuteczne posługiwanie się własnym ciałem.

Osiągnięcie niezależności uczuciowej od rodziców i innych osób dorosłych.

Przygotowanie do małżeństwa i życia w rodzinie.

Przygotowanie do kariery zawodowej (nieależności ekonomicznej)

Rozwijanie ideologii (sieci wartości i systemu etycznego kierującego zachowaniem).

Dążenie i ośiągnięcie postępowania odpowiedzialnego społecznie.

 

 

 

Wczesna dorosłość

Wybór małżonka(i).

Uczenie się wspólżycia z małżonką(iem).

Założenie rodziny.

Wychowywanie dzieci.

Prowadzenie domu.

Rozpoczęcie pracy zawodowej.

Przyjmowanie odpowiedzialności obywatelskiej.

Znalezienie pokrewnej grupy społecznej.

 

 

 

 

Wiek średni

Wspomaganie dorastających dzieci tak, aby stawali się odpowiedzialnymi i szczęśliwymi ludźmi dorosłymi.

Osiągnięcie dojrzałej odpowiedzialności społecznej i obywatelskiej.

Uzyskanie i utrzymywanie zadowalającej sprawności w pracy zawodowej.

Wypełnienie wolnego czasu zajęciami typowymi dla ludzi dorosłych.

Traktowanie małżonka(i) jako osoby.

Akceptowanie i dostosowanie się do fizjologicznych zmian wieku średniego.

Przystosowanie do starzenia się rodziców.

 

 

Późna dojrzałość

Przystosowanie się do spadku sił fizycznych.

Przystosowanie się do emerytury i zmniejszonych dochodów.

Pogodzenie się ze śmiercią współmałżonka(i) .

Utrzymywanie stosunków towarzyskich z ludźmi w swoim wieku.

Przyjmowanie i dostosowywanie się do zmiennych ról społecznych.

Urządzenie w sposób dogodny fizycznych warunków bytu.

 

 



Powrót do listy kategorii

  Copyright 2002-2003 akson.org. Wszelkie prawa zastrzeżone.